[Vằn Thắn Thắt Lòng]
Chi Phí Chìm - Chúng Ta Sợ Mất Những Thứ Đã Mất Rồi
 |
| Chi Phí Chìm |
Bạn cho rằng, mình đưa ra các lựa chọn dựa vào so sánh, tính toán logic?
Sự thật thì, đứng trước các lựa chọn, bạn bị chi phối bởi cảm xúc.
Năm 1985, Hal Arkes và Catherine Blumer đã làm một thí nghiệm. Họ đặt những người tham gia vào 1 tình huống giả định.
Giả sử, họ bỏ 100$ để mua vé trượt tuyết ở Michigan. Nhưng sau đó lại nhận ra 1 khu trượt tuyết còn tuyệt vời hơn với giá 50$. Và tiện tay mua luôn 1 vé.
Không may là 2 cái vé 100$ và 50$ này lại vô tình trùng thời gian. Chọn cái nào đây?
Kết quả rất bất ngờ! Hơn 1 nửa số người quyết định chọn chuyến đi đắt tiền. Mặc dù chuyến đi 50$ kia được nhận định là tốt hơn.
Thật vô lý! Điều này phải có một lời giải thích thỏa đáng mới được!
Theo Daniel Kahneman trong cuốn "Tư duy nhanh và chậm", ông giải thích:
"Bởi mọi quyết định được đưa ra đều bị ảnh hưởng bởi sự bất định của tương lai.
Bộ não phát triển một hệ thống tự động và vô thức dùng để đánh giá các phương án mỗi khi nguy cơ mất mát xuất hiện.
Cụ thể chúng ta ưu tiên lẩn tránh nguy hiểm thay vì tối ưu hóa lợi ích từ các cơ hội.
Qua thời gian, nguy cơ đối mặt với sự mất mát, chứ không phải những phần thưởng tiềm năng mới là thứ thúc đẩy hành vi của bạn."
Hiểu đơn giản.
Bạn chẳng tin vào cơ hội tiềm năng ở tương lai.
Bạn sợ mất thứ ở hiện tại, thứ bạn có, thứ mà bạn bỏ ra!
Bạn háo hức mua một cuốn sách hơn 100k, và sau khi đọc được 1, 2 chương đầu, bạn nhận ra cuốn sách này chả đáng đồng tiền bát gạo tí nào.
Lập luận logic của bạn nói rằng: "Quăng nó đi!". Cùng lúc phần tiềm thức lại nhắc nhở bạn: "Hơn 100k đấy! Cố mà đọc hết đi". Và cuối cùng, bạn đã cắn răng nhai cho hết quyển sách.
Vậy đó! Bạn sợ mất, sợ lãng phí tiền của mình hơn là chấp nhận việc dành công sức và thời gian cho những thứ có ích khác.
Bạn chỉ đang cố gắng hợp lý hóa việc tiêu những đồng tiền mà mình chả bao giờ lấy lại được.
Chi Phí Chìm: là những món chi chả hoặc đầu tư không thể thu hồi.
Với một chiếc máy tính không cảm xúc và lập trình với tư duy logic nó sẽ không bao giờ đưa ra quyết định dựa vào "chi phí chìm". Nhưng chúng ta đâu phải máy móc, chúng ta dựa dẫm vào cảm xúc nhiều hơn chúng ta tưởng.
Kết quả là:
Chúng ta ôm mớ hàng giảm giá về nhà mà chẳng biết mình có thực sự cần chúng.
Cùng 1 món hàng, 120k free ship sẽ luôn hấp dẫn hơn 100k + 20k tiền ship.
Bạn ngần ngại việc chuyển địa điểm mua sắm vì cái thẻ vip mà bạn đang tích?
Hay đang cố gắng thực hiện nốt kế hoạch, mặc dù nhận ra nó đã sai ngay từ ý tưởng ban đầu? Bạn đang sợ vì mình đã phung phí thời gian và công sức à?
Chúng ta cố gắng làm những điều ngốc nghếch này đơn giản vì chúng ta sợ mất.
Nhặt được 100k làm bạn vui cả ngày.
Nhưng rơi mất 100k sẽ làm bạn buồn cả tuần.
Bạn nhận ra thằng người yêu đểu cáng nhưng lại chẳng thể buông tay? Vì sao chứ?
Bạn sợ mất!
Cảm giác tiếc nuối thời gian, công sức và tình cảm là kẻ giam chân bạn lại!
Thật không may! Càng cố níu kéo "chi phí" bỏ ra lại càng nhiều. Vòng luẩn quẩn này chẳng thể nào kết thúc cho đến khi bạn kiệt sức.
.........
P/s: Cái bánh này chả ngon tẹo nào! Thôi cố ăn cho hết vậy. Không thể lãng phí thức ăn được
