[Bánh Mì Nguội]
Cố Chấp Là Bản Năng, Khách Quan Là Do Rèn Luyện! (Phần 1)
Chúng ta cơ bản đều là những con người cố chấp một cách bản năng! Ai cũng như ai, bằng cách này hoặc cách khác, ta luôn thấy mình đúng và người khác thì sai. Vậy làm sao để có cái nhìn khách quan?
 |
| Thiên kiến xác nhận |
Phần 1: Cố Chấp Là Bản Năng.
Hàng ngày chúng ta liên tục phải đưa ra các lựa chọn. Ăn cơm hay ăn phở? Rẽ trái hay rẽ phải? Vượt đèn hay dừng?..... Liên tục và liên tục các lựa chọn.
Đến khi…. ta quyết định vượt đèn đỏ để rẽ trái đi ăn phở, ta sẽ thấy mình có cả tá lý do ủng hộ quyết định đó. Và rằng, ta đúng là sáng suốt và khôn ngoan khi làm vậy.
Thực ra thì, ta cũng sẽ thấy mình khôn ngoan và sáng suốt y như thế khi ta dừng đèn, rẽ phải về nhà ăn cơm.
Bởi vì phải liên tục đưa ra các lựa chọn, bộ não chẳng hơi đâu mà lùi lại nhìn toàn cảnh vấn đề để mà quyết định đâu là đúng đâu là sai? Nó đơn giản chọn cách nhanh chóng quyết định (theo bản năng và kinh nghiệm) và sau đó thì tuyệt đối ủng hộ quyết định đó.
Khi ta lỡ ngủ nướng thêm một tí để rồi muộn giờ làm, bộ não sẽ thủ thỉ với ta rằng: “Ối giời ôi! Có mà dậy luôn thì cũng ngủ gà ngủ gật rồi muộn làm mà thôi! Cái công ti quái quỷ này giờ giấc gì mà sớm thế cơ chứ? Đường xá gì mà cứ tắc miết. Cái thang máy sao mà chậm chạp thế cơ chứ?.......Ngủ nướng hay không thì cũng đi làm muộn thôi mà!”
Thiên Kiến Xác Nhận.
Một cách bản năng, chúng ta luôn muốn bản thân mình đúng trong mọi trường hợp. vì thế ta luôn nhìn nhận thế giới qua một lăng kính của sự thiên vị - nơi sự thật bị bóp méo. Lăng kính đó có tên: Thiên Kiến Xác Nhận.
Theo đó con người có khuynh hướng ưa chuộng những thông tin xác nhận niềm tin quan, điểm của bản thân. Đồng thời cố tình né tránh, diễn giải sai hoặc chối bỏ các thông tin trái chiều.
Có bao giờ bạn tự hỏi, khi bản thân nhận định 1 quan điểm nào đó là đúng? Bạn sẽ thấy những ý kiến ủng hộ niềm tin đó xuất hiện nhiều một cách bất ngờ.
Chẳng hạn như, bạn đang tính mua một con máy tính oách sờ lách. Bạn sẽ thấy cả thế giới đồng ý với bạn rằng nó oách thật, xịn thật và đáng đồng tiền bát gạo thật. Đâu đâu, bạn cũng thấy người ta ca ngợi về nó. Còn nếu có một khiếm khuyết thì nó chỉ xíu xiu chẳng đáng bận tâm.
Thật ra thì, chúng ta chỉ đang nhìn nhận vấn đề theo một hướng: hướng ủng hộ cho quyết định của bản thân. Nếu ta đem ý kiến đó hỏi một người khác - người có mối thâm thù huyết hận với dòng máy tính kia, họ sẽ kể cho bạn cả đống những nhược điểm mà không thể nào dung thứ cho được.
Có phải là họ sai? Tôi chịu! Nhưng tôi có thể chắc chắn rằng: cả hai đang nhìn cái máy tính với hai lăng kính khác nhau. Một người đeo lăng kính “yêu thích”, người kia đeo lăng kính “ghét bỏ”.
Cái Tôi?
Bộ não luôn biết cách chiều lòng bản thân. Nó tin rằng: mình luôn đúng. Một khi đưa ra niềm tin hoặc quan điểm nó sẽ chăm chăm tìm kiếm sự ủng hộ, hả hê với sự đồng tình, thỏa mãn với liên tiếp các bằng chứng mới. Đồng thời, nó né tránh hoặc chối bỏ những quan điểm trái chiều.
Hãy cẩn thận. Bạn chỉ thích nghe những điều mà bạn biết rồi. Vì bạn chả thích nghe những điều mới mẻ đâu. Bạn tưởng bạn muốn nghe những quan điểm mới nhưng thực sự thì bạn thèm khát những thứ cũ hơn... Để bạn lại được nghe những gì mình tin là thật.
Qua thời gian bằng việc không bao giờ tìm đến những phản đề những thông tin trái quan điểm, bạn trở nên quá tự tin với thế giới quan của mình và không ai có thể thuyết phục bạn nữa. Và chúng ta gọi nó với một cái tên đầy hãnh diện: Cái Tôi.
Hay nói cách khác:
Chúng Ta Là Những Con Người Cố Chấp Một Cách Bản Năng
To be continued……..
P/s: Đừng có tin tui! Đây là quan điểm của tui và chắc chắn nó có đi qua 1 cái lăng kính của sự cố chấp rồi!
